Στις 27 Αυγούστου, ημέρα που φέτος πέφτει Πέμπτη, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φανουρίου.
Ο Άγιος Φανούριος είναι ένας από τους πιο αγαπητούς Αγίους στη λαϊκή παράδοση. Πολλοί πιστοί στρέφονται σε εκείνον όταν έχουν χάσει κάτι ή όταν αναζητούν βοήθεια για μια δύσκολη υπόθεση, με την παράδοση να συνδέει το όνομά του με το «φανέρωμα» όσων αναζητούν.
Το χαρακτηριστικό έθιμο της γιορτής είναι η φανουρόπιτα, ένα νηστίσιμο γλυκό που παρασκευάζεται από τους πιστούς και στη συνέχεια προσφέρεται στην εκκλησία για να ευλογηθεί και μοιράζεται σε συγγενείς, φίλους και γείτονες.
Η ιστορία πίσω από τη φανουρόπιτα
Η παράδοση θέλει τη μητέρα του Αγίου Φανουρίου να είχε δύσκολο χαρακτήρα και να μην είχε φερθεί με καλοσύνη στους φτωχούς ανθρώπους.
Ο Άγιος, σύμφωνα με την παράδοση, προσπάθησε να τη βοηθήσει, όμως δεν κατάφερε να τη σώσει. Γι’ αυτό και η φανουρόπιτα δεν θεωρείται ότι παρασκευάζεται αποκλειστικά προς τιμήν του ίδιου του Αγίου, αλλά συνδέεται κυρίως με τη μνήμη της μητέρας του.
Όταν οι πιστοί πηγαίνουν τη φανουρόπιτα στην εκκλησία, συνηθίζεται να τη μοιράζουν στη συνέχεια λέγοντας την ευχή:
«Θεός σχωρέσ’ τη μάνα του Αγίου Φανουρίου».
Η σύνδεση του Αγίου με τα χαμένα αντικείμενα αποτελεί κυρίως στοιχείο της λαϊκής ευσέβειας και σχετίζεται με το όνομά του και την έννοια του «φανερώνω».
Γιατί η φανουρόπιτα έχει 7 ή 9 υλικά;
Ένα από τα χαρακτηριστικά της παράδοσης είναι ότι τα βασικά υλικά της φανουρόπιτας είναι συνήθως μονός αριθμός, με τις πιο γνωστές εκδοχές να περιλαμβάνουν επτά ή εννέα υλικά.
Οι αριθμοί αυτοί έχουν αποκτήσει συμβολικό χαρακτήρα στην παράδοση. Η φανουρόπιτα μπορεί να παρασκευαστεί με διαφορετικές παραλλαγές, με σταφίδες, καρύδια, κανέλα, γαρύφαλλο και πορτοκάλι να είναι από τα πιο συνηθισμένα υλικά.
Η παράδοση της φανουρόπιτας συνδέεται ιδιαίτερα με τη Ρόδο, όπου βρέθηκε η εικόνα του Αγίου Φανουρίου και από εκεί η τιμή προς τον Άγιο διαδόθηκε αρχικά στα γύρω νησιά και στην Κρήτη και στη συνέχεια σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Φανουρόπιτα με 9 υλικά
Η παρακάτω εκδοχή είναι εύκολη, νηστίσιμη και δεν χρειάζεται μίξερ. Το πορτοκάλι δίνει άρωμα και υγρασία, ενώ οι σταφίδες και τα καρύδια προσθέτουν γεύση και υφή.
Υλικά
- 500 γρ. αλεύρι που φουσκώνει μόνο του
- 1 φλιτζάνι ζάχαρη
- 1 φλιτζάνι ελαιόλαδο ή σπορέλαιο
- 1½ φλιτζάνι φρέσκο χυμό πορτοκαλιού
- 1 κουταλάκι του γλυκού κανέλα
- ½ κουταλάκι του γλυκού γαρύφαλλο
- Ξύσμα από 1 πορτοκάλι
- 1 φλιτζάνι σταφίδες
- 1 φλιτζάνι καρύδια, χοντροκομμένα
Πώς θα τη φτιάξετε
1. Ετοιμάζουμε το ταψί
Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 170-180°C, κατά προτίμηση στις αντιστάσεις. Λαδώνουμε ελαφρά ένα στρογγυλό ταψί διαμέτρου περίπου 26-28 εκατοστών.
2. Ανακατεύουμε τα υγρά
Σε ένα μεγάλο μπολ ρίχνουμε το ελαιόλαδο ή το σπορέλαιο και τη ζάχαρη. Ανακατεύουμε καλά με σύρμα χειρός μέχρι να ενωθούν τα δύο υλικά.
Προσθέτουμε τον φρέσκο χυμό πορτοκαλιού και το ξύσμα από το πορτοκάλι. Συνεχίζουμε το ανακάτεμα.
3. Προσθέτουμε τα αρωματικά
Ρίχνουμε την κανέλα και το γαρύφαλλο και ανακατεύουμε ώστε τα αρώματα να διασκορπιστούν σε όλο το μείγμα.
4. Ρίχνουμε το αλεύρι
Προσθέτουμε σταδιακά το αλεύρι που φουσκώνει μόνο του. Ανακατεύουμε απαλά με μια σπάτουλα ή με σύρμα, χωρίς υπερβολικό χτύπημα.
Το μείγμα θα πρέπει να είναι ομοιογενές και σχετικά παχύρρευστο.
5. Προσθέτουμε σταφίδες και καρύδια
Ρίχνουμε τις σταφίδες και τα χοντροκομμένα καρύδια και ανακατεύουμε απαλά μέχρι να μοιραστούν ομοιόμορφα μέσα στο μείγμα.
Αν θέλουμε οι σταφίδες να μην πάνε όλες στον πάτο κατά το ψήσιμο, μπορούμε προηγουμένως να τις ανακατέψουμε με λίγο από το αλεύρι.
6. Βάζουμε το μείγμα στο ταψί
Αδειάζουμε το μείγμα στο λαδωμένο ταψί και ισιώνουμε την επιφάνεια με μια σπάτουλα.
7. Ψήνουμε
Τοποθετούμε το ταψί στον προθερμασμένο φούρνο και ψήνουμε για περίπου 50-60 λεπτά.
Ο ακριβής χρόνος εξαρτάται από τον φούρνο. Για να ελέγξουμε αν έχει ψηθεί, βυθίζουμε ένα ξυλάκι για σουβλάκι ή ένα λεπτό μαχαίρι στο κέντρο της πίτας. Αν βγει καθαρό, η φανουρόπιτα είναι έτοιμη.
8. Αφήνουμε να κρυώσει
Βγάζουμε τη φανουρόπιτα από τον φούρνο και την αφήνουμε να κρυώσει καλά πριν την κόψουμε. Έτσι θα σταθεροποιηθεί και δεν θα διαλυθεί όταν τη σερβίρουμε.
Προαιρετικά, μπορούμε να την πασπαλίσουμε με άχνη ζάχαρη και λίγη κανέλα.
Η φανουρόπιτα μπορεί στη συνέχεια να κοπεί σε κομμάτια και να μοιραστεί σε συγγενείς, φίλους και γείτονες, όπως επιτάσσει το έθιμο της ημέρας.