Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ολοένα και εντονότερη δημογραφική πρόκληση, καθώς οι γεννήσεις έχουν παρουσιάσει δραματική μείωση τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι ο αριθμός των γεννήσεων έχει υποχωρήσει σημαντικά, με τη χώρα να συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων με τη μεγαλύτερη πτώση στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημογραφίας Βύρωνα Κοτζαμάνη, οι γεννήσεις από περίπου 117.600 ετησίως κατά μέσο όρο την περίοδο 2008-2009 εκτιμάται ότι έχουν μειωθεί στις περίπου 65.000 το 2025-2026, καταγράφοντας πτώση που αγγίζει το 44%.
Την ίδια στιγμή, η ηλικία κατά την οποία οι γυναίκες αποκτούν το πρώτο τους παιδί συνεχίζει να αυξάνεται. Από περίπου 30,2 έτη το 2008-2009, έχει φτάσει πλέον πάνω από τα 32 έτη.
Λιγότερες γυναίκες, λιγότερες γεννήσεις
Όπως επισημαίνει ο κ. Κοτζαμάνης, βασικός παράγοντας της μείωσης είναι η υποχώρηση της γονιμότητας, δηλαδή του αριθμού των παιδιών που αποκτούν οι γυναίκες κάθε γενιάς.
Παράλληλα, έχει μειωθεί σημαντικά και ο αριθμός των γυναικών ηλικίας 25 έως 44 ετών, δηλαδή της ηλικιακής ομάδας που βρίσκεται κυρίως σε αναπαραγωγική ηλικία.
Μέσα σε περίπου 17 χρόνια η συγκεκριμένη ομάδα μειώθηκε κατά περίπου 480.000 άτομα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε πτώση 28%. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με τη μεγάλη μείωση των γεννήσεων μετά το 1980 όσο και με τη μετανάστευση Ελλήνων και αλλοδαπών που βρίσκονταν σε παραγωγικές ηλικίες.
Η τεκνοποίηση μεταφέρεται σε μεγαλύτερες ηλικίες
Σημαντικές αλλαγές έχουν καταγραφεί και στην ηλικία των μητέρων.
Οι γεννήσεις από γυναίκες κάτω των 30 ετών αποτελούν πλέον περίπου το 30% του συνόλου, ενώ πριν από δύο δεκαετίες το ποσοστό ήταν αισθητά υψηλότερο.
Αντίθετα, οι γεννήσεις από γυναίκες άνω των 40 ετών έχουν αυξηθεί σημαντικά. Το ποσοστό τους έχει υπερτριπλασιαστεί σε σχέση με το 2008-2009, γεγονός που αποτυπώνει τη γενικότερη μετατόπιση της δημιουργίας οικογένειας σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Στην αλλαγή αυτή έχει συμβάλει και η πρόοδος της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, καθώς όλο και περισσότερα ζευγάρια στρέφονται σε αυτές τις μεθόδους όταν αποφασίζουν να αποκτήσουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία.
Οι λόγοι πίσω από τη δημογραφική κρίση
Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Ωστόσο, η χώρα μας παρουσιάζει ιδιαίτερα έντονα χαρακτηριστικά.
Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν την απόφαση για δημιουργία οικογένειας είναι:
- η οικονομική αβεβαιότητα,
- η δυσκολία πρόσβασης σε κατοικία,
- η αστάθεια στην αγορά εργασίας,
- η αύξηση του κόστους ανατροφής παιδιών,
- η καθυστέρηση στην επαγγελματική και οικονομική ανεξαρτητοποίηση των νέων.
Παράλληλα, η αλλαγή του οικογενειακού μοντέλου, η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας και η μεγαλύτερη παραμονή στην εκπαίδευση έχουν επηρεάσει τις δημογραφικές συμπεριφορές.
Η Ελλάδα με τη μεγαλύτερη πτώση στην Ευρώπη
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα μας έχει καταγράψει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις γεννήσεων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πτώση αυτή, σύμφωνα με τον καθηγητή Βύρωνα Κοτζαμάνη, αποτελεί αποτέλεσμα της ταυτόχρονης μείωσης της γονιμότητας και της αύξησης της ηλικίας απόκτησης παιδιών.
Όπως σημειώνει, η απουσία ενός σταθερού και ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη δημιουργία οικογένειας έχει ενισχύσει την ανασφάλεια των νεότερων γενεών, επηρεάζοντας τόσο το αν θα κάνουν παιδιά όσο και τον αριθμό των παιδιών που τελικά θα αποκτήσουν.
Η δημογραφική συρρίκνωση αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ελλάδα, καθώς οι συνέπειές της επηρεάζουν την κοινωνία, την οικονομία και το μέλλον της χώρας.