Ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκεται και φέτος στο επίκεντρο της επιδημιολογικής επιτήρησης στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες όπου καταγράφεται σημαντική κυκλοφορία του.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξηγεί ότι η πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα.
Ωστόσο, ένα μικρό ποσοστό μπορεί να παρουσιάσει σοβαρότερη εικόνα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «λιγότερο από 1% των λοιμώξεων εξελίσσεται σε νευροδιεισδυτική νόσο, με προσβολή δηλαδή του κεντρικού νευρικού συστήματος».
Η συγκεκριμένη μορφή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, να οδηγήσει σε νοσηλεία σε ΜΕΘ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αφήσει προβλήματα που επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο ιός εξαπλώνεται στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC, ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει καταγραφεί το 2026 σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες.
Η κ. Ψαλτοπούλου υπογραμμίζει ότι η εικόνα αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η εξάπλωση του ιού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.
«Το γενικό μήνυμα είναι ότι ο ιός αυτός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη», σημειώνει, εξηγώντας ότι σημαντικό ρόλο έχουν το κλίμα, οι πληθυσμοί των κουνουπιών και των άγριων πτηνών, αλλά και το ανθρώπινο και οικολογικό περιβάλλον.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση
Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς την ίδια πιθανότητα να εμφανίσουν βαριά μορφή της λοίμωξης.
Μελέτες που εξετάζουν τους παράγοντες κινδύνου δείχνουν ότι μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται σε ανθρώπους με συγκεκριμένες παθήσεις ή καταστάσεις, όπως χρόνια νεφρική νόσο, υπέρταση, αιματολογικές κακοήθειες, προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο ή ανοσοκαταστολή.
Η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ επισημαίνει επίσης τη σημασία της ηλικίας.
«Η αύξηση της ηλικίας ήταν πολύ επιβαρυντική», αναφέρει, προσθέτοντας ότι, σύμφωνα με τα φετινά στοιχεία του ΕΟΔΥ, οι θάνατοι που έχουν καταγραφεί αφορούσαν άτομα άνω των 65 ετών, με τη διάμεση ηλικία των θανόντων να φτάνει τα 82 έτη.
Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή
Στις σοβαρές περιπτώσεις, η λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Τα συχνότερα συμπτώματα που έχουν καταγραφεί είναι ο πυρετός, η ναυτία ή ο έμετος, η έντονη κόπωση και ο πονοκέφαλος. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν διαταραχές της νοητικής κατάστασης και μυϊκή αδυναμία.
Σύμφωνα με την κ. Ψαλτοπούλου, τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών με νευροδιεισδυτική νόσο χρειάζεται νοσηλεία σε ΜΕΘ.
Παράλληλα, οι υποκείμενες παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πρόγνωση.
Όπως εξηγεί, «η χρόνια νεφρική νόσος συσχετίστηκε με περίπου εξαπλάσιο κίνδυνο θανάτου, η υπέρταση με περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο και ο σακχαρώδης διαβήτης με υπερδιπλάσιο κίνδυνο».
Μπορεί να αφήσει προβλήματα μετά την ανάρρωση
Η σοβαρή λοίμωξη δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα τελειώνουν μετά την έξοδο από το νοσοκομείο.
Η κ. Ψαλτοπούλου επισημαίνει ότι αρκετοί ασθενείς μπορεί να συνεχίσουν να παρουσιάζουν κόπωση, αδυναμία, μυαλγίες, προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης ή συμπτώματα κατάθλιψης.
Όπως προκύπτει από τις μελέτες που επικαλείται, η επιβάρυνση μετά τη νόσο μπορεί να είναι σημαντική και να διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Δεν υπάρχει ακόμη ειδικό φάρμακο ή εμβόλιο
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιικό φάρμακο ούτε ανθρώπινο εμβόλιο κατά του ιού του Δυτικού Νείλου.
«Η αντιμετώπιση παραμένει κυρίως υποστηρικτική», αναφέρει η καθηγήτρια, εξηγώντας ότι οι γιατροί αντιμετωπίζουν τις επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν, όπως αναπνευστική ανεπάρκεια και επιληπτικές κρίσεις.
Παράλληλα, βρίσκονται υπό διερεύνηση νέες θεραπευτικές επιλογές, μεταξύ των οποίων και μονοκλωνικά αντισώματα.
«Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η πρόληψη»
Με δεδομένο ότι ο ιός μεταδίδεται μέσω μολυσμένων κουνουπιών, η πρόληψη παραμένει το βασικό μέτρο προστασίας.
Η κ. Ψαλτοπούλου καταλήγει με σαφές μήνυμα:
«Το σημαντικότερο στοιχείο για τη νόσηση από ιό του Δυτικού Νείλου είναι η πρόληψη σε επίπεδο πολιτείας, όσο και ατομικά, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μεταφορά του ιού μέσω των μολυσμένων κουνουπιών».
Η αυξανόμενη παρουσία του ιού στην Ευρώπη καθιστά, σύμφωνα με την ίδια, αναγκαία τη συνεχή επιτήρηση και την ενίσχυση των μέτρων πρόληψης, τόσο σε ατομικό όσο και σε επίπεδο δημόσιας υγείας.