Επιστήμονες εκτιμούν ότι εντόπισαν τον λόγο για τον οποίο το βακτήριο που προκάλεσε το ασυνήθιστα σοβαρό ξέσπασμα μηνιγγίτιδας Β στο Κεντ της Βρετανίας νωρίτερα φέτος κατάφερε να προκαλέσει τόσο σοβαρές λοιμώξεις σε νέους ανθρώπους.
Περισσότερα από 20 άτομα, στην πλειονότητά τους φοιτητές, μολύνθηκαν κατά το ξέσπασμα που καταγράφηκε τον Μάρτιο στο Κάντερμπερι. Όλοι χρειάστηκαν νοσηλεία, ενώ εννέα από τους ασθενείς χρειάστηκε να νοσηλευτούν σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Δύο άνθρωποι έχασαν τελικά τη ζωή τους.
Μεταξύ των θυμάτων ήταν ένας 21χρονος φοιτητής του Πανεπιστημίου του Κεντ και η μαθήτρια Ζιλιέτ Κένι από το Queen Elizabeth’s Grammar School στο Φέιβερσαμ.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ειδικούς της Υπηρεσίας Ασφάλειας Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKHSA) και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, οι οποίοι ανέλυσαν το γενετικό υλικό του βακτηρίου.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το συγκεκριμένο στέλεχος φαίνεται πως απέκτησε νέο γενετικό υλικό μέσω της λεγόμενης οριζόντιας μεταφοράς γονιδίων, δηλαδή μιας διαδικασίας κατά την οποία βακτήρια μπορούν να ανταλλάσσουν γενετικό υλικό με άλλα μικρόβια.
Στην προκειμένη περίπτωση, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το βακτήριο απέκτησε γενετικά χαρακτηριστικά από άλλα μικρόβια που βρίσκονται φυσιολογικά στον ανθρώπινο λαιμό.
Οι αλλαγές αυτές φαίνεται πως δημιούργησαν ένα διαφορετικό στέλεχος, το οποίο στη συνέχεια μεταδόθηκε με μεγάλη ταχύτητα μεταξύ ανθρώπων που βρίσκονταν σε στενή κοινωνική επαφή.
«Μπορούν να αλλάξουν γρήγορα και δραματικά»
Η δρ Σαρλίν Ροντρίγκες, σύμβουλος Γονιδιωματικής Παθογόνων στην UKHSA, τόνισε τη σημασία των ευρημάτων.
«Η έρευνα αυτή δείχνει πόσο γρήγορα και δραματικά μπορούν να αλλάξουν αυτά τα βακτήρια», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, το γεγονός ότι η συγκεκριμένη παραλλαγή μπόρεσε να προσβάλει τόσο μεγάλο αριθμό νέων ανθρώπων συνδέεται και με το περιβάλλον στο οποίο μεταδόθηκε, καθώς επρόκειτο για χώρους όπου πραγματοποιούνται μαζικές και στενές κοινωνικές συναναστροφές.
Μιλώντας στο BBC, η ίδια εξήγησε ότι τέτοιες γενετικές μεταβολές στα βακτήρια είναι γνωστές στους επιστήμονες και μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο προκαλούν λοιμώξεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αλλαγές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρότερη νόσηση ή να επιτρέψουν σε ένα βακτήριο να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα την άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός δεν έχει προηγούμενη έκθεση στο συγκεκριμένο γενετικό προφίλ.
Η ίδια προειδοποίησε ότι τέτοια περιστατικά είναι μεν σπάνια και δύσκολο να προβλεφθούν, ωστόσο μπορούν να επαναληφθούν και για τον λόγο αυτό οι ειδικοί δεν θα πρέπει να θεωρούν ότι δεν υπάρχει πλέον κίνδυνος.
Το νυχτερινό κέντρο όπου φέρεται να ξεκίνησε η μετάδοση
Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν την εξάπλωση της συγκεκριμένης λοίμωξης στο Κεντ ιδιαίτερα ασυνήθιστη, τόσο λόγω του αριθμού των περιστατικών όσο και της ταχύτητας με την οποία εμφανίστηκαν.
Το ξέσπασμα είχε περιγραφεί εκείνη την περίοδο ως «άνευ προηγουμένου» και «εκρηκτικό».
Οι έρευνες δείχνουν ότι πιθανό σημείο έναρξης ήταν το Club Chemistry, νυχτερινό κέντρο στο κέντρο του Κάντερμπερι, το οποίο ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στους φοιτητές.
Η εκτίμηση των ειδικών είναι ότι ένα άτομο ενδέχεται να μετέφερε τη λοίμωξη στον χώρο και στη συνέχεια να ακολούθησε μετάδοση μεταξύ των θαμώνων.
Η μηνιγγίτιδα μπορεί να μεταδοθεί μέσω στενής επαφής. Μεταξύ των τρόπων μετάδοσης περιλαμβάνονται τα φιλιά, αλλά και η κοινή χρήση ποτών ή ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Παράλληλα, οι ίδιες γενετικές αλλαγές που πιθανώς συνέβαλαν στη σοβαρότητα της νόσου ενδέχεται να εξηγούν και το γεγονός ότι το ξέσπασμα δεν κράτησε για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με τη δρ Ροντρίγκες, οι ασθενείς ήταν σε πολλές περιπτώσεις τόσο βαριά άρρωστοι ώστε δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ασυμπτωματικοί φορείς, οι οποίοι θα συνέχιζαν να μεταδίδουν το βακτήριο χωρίς να γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Ρόμπερτ Χάιντερμαν, ειδικός στις λοιμώδεις νόσους στο University College London, ανέφερε ότι το συγκεκριμένο στέλεχος ενδέχεται να κυκλοφορούσε για κάποιο χρονικό διάστημα μεταξύ υγιών ανθρώπων, προτού δημιουργηθούν οι συνθήκες που οδήγησαν στο συγκεκριμένο ξέσπασμα.
Έκτακτος εμβολιασμός για τους νέους
Μετά την εμφάνιση των περιστατικών στο Κεντ, οι βρετανικές αρχές προχώρησαν σε έκτακτο πρόγραμμα εμβολιασμού κατά της μηνιγγίτιδας Β (MenB), με στόχο να προστατευτούν οι νέοι που επρόκειτο να ξεκινήσουν πανεπιστημιακές σπουδές το φθινόπωρο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το εμβόλιο MenB που χορηγείται αυτή την περίοδο σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο νέους που ξεκινούν τις σπουδές τους στο πανεπιστήμιο παρέχει προστασία και απέναντι στο συγκεκριμένο στέλεχος.
Οι νέοι μπορούν να κλείσουν ραντεβού για τον εμβολιασμό σε φαρμακεία σε ολόκληρη την Αγγλία, ενώ υπάρχουν και δυνατότητες προσέλευσης χωρίς προγραμματισμένο ραντεβού.
Για την καλύτερη προστασία απαιτούνται δύο δόσεις. Η πρώτη μπορεί να χορηγηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ η δεύτερη έως τις 31 Μαρτίου 2027.
Παράλληλα, σύμβουλοι υγείας ζητούν από τη βρετανική κυβέρνηση να εξετάσει την καθιέρωση του εμβολιασμού κατά της MenB ως τακτικού μέτρου για παιδιά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, περίπου στην ηλικία των 15 ετών.
Η πρόταση βασίζεται στην ανάγκη προστασίας από μια λοίμωξη που μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να οδηγήσει σε απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές.
Συμπτώματα που μπορεί να συνδέονται με μηνιγγίτιδα ή σήψη είναι ο πυρετός, ο έντονος πονοκέφαλος, η δυσκαμψία στον αυχένα, η ευαισθησία στο φως, το εξάνθημα που δεν υποχωρεί όταν ασκείται πίεση, η δυσκολία στην αναπνοή και ο μυϊκός πόνος.
Σε περίπτωση εμφάνισης ύποπτων συμπτωμάτων, οι ειδικοί συνιστούν άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.