Μια νέα επιλογή για ασθενείς με προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του μαστού και συγκεκριμένα μοριακά χαρακτηριστικά προστέθηκε στο θεραπευτικό οπλοστάσιο, μετά την έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) του συνδυασμού imlunestrant και abemaciclib.
Η θεραπεία αφορά ενήλικες των οποίων ο καρκίνος είναι θετικός στους υποδοχείς οιστρογόνων (ER-positive), αρνητικός για HER2 και έχει επιβεβαιωμένη μετάλλαξη ESR1, ενώ η νόσος έχει προχωρήσει παρά την προηγούμενη ορμονοθεραπεία.
Η συγκεκριμένη μετάλλαξη αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο καρκίνος μπορεί να αποκτήσει αντοχή στην ορμονική θεραπεία. Το ESR1 σχετίζεται με τον υποδοχέα των οιστρογόνων και ορισμένες μεταλλάξεις του μπορούν να διατηρούν ενεργό το ορμονικό σήμα στα καρκινικά κύτταρα.
Η νέα προσέγγιση συνδυάζει δύο διαφορετικούς τρόπους δράσης. Το imlunestrant στοχεύει τον υποδοχέα των οιστρογόνων, ενώ το abemaciclib μπλοκάρει τις CDK4 και CDK6, πρωτεΐνες που συμμετέχουν στην κυτταρική διαίρεση και τον πολλαπλασιασμό.
Έτσι, αντί να χρησιμοποιείται μόνο ορμονική θεραπεία μετά την εμφάνιση της μετάλλαξης, ο ασθενής μπορεί να λάβει ταυτόχρονα και στοχευμένη θεραπεία με αναστολέα CDK4/6.
Τα αποτελέσματα της EMBER-3
Η απόφαση του FDA στηρίχθηκε στη μελέτη EMBER-3, στην οποία έλαβαν μέρος 874 ενήλικες με ER-positive και HER2-negative τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του μαστού.
Από αυτούς, 159 ασθενείς είχαν όγκους με μετάλλαξη ESR1. Στη συγκεκριμένη ομάδα, η προσθήκη του abemaciclib στο imlunestrant συνδέθηκε με μεγαλύτερο διάστημα χωρίς επιδείνωση της νόσου.
Η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη έφτασε τους 11,1 μήνες για τον συνδυασμό, ενώ στην ομάδα που έλαβε μόνο imlunestrant ήταν 5,5 μήνες.
Διαφορά καταγράφηκε και στη συρρίκνωση των όγκων. Ανταπόκριση παρατηρήθηκε στο 35% των ασθενών που πήραν και τα δύο φάρμακα, έναντι 15% όσων έλαβαν μόνο imlunestrant.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν ότι ο συνδυασμός οδηγεί σε μεγαλύτερη συνολική επιβίωση.
Η μετάλλαξη μπορεί να εντοπιστεί με εξέταση αίματος
Ένα από τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης προσέγγισης είναι ότι η μετάλλαξη ESR1 μπορεί να αναζητηθεί χωρίς να απαιτείται απαραίτητα νέα λήψη ιστού από τον όγκο.
Η ανίχνευση μπορεί να γίνει μέσω εξέτασης αίματος που αναζητά κυκλοφορούν DNA του όγκου. Ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά την αξιολόγηση της μεταστατικής νόσου και να επαναληφθεί όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο καρκίνος εξελίσσεται.
Οι μεταλλάξεις ESR1 είναι σχετικά σπάνιες κατά την αρχική διάγνωση, όμως εμφανίζονται συχνότερα σε μεταστατικούς όγκους που έχουν αναπτύξει αντοχή στην ορμονοθεραπεία.
Για τον λόγο αυτό, η μοριακή εξέταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Τι ανεπιθύμητες ενέργειες καταγράφηκαν
Η νέα θεραπεία συνοδεύεται, όπως και οι υπόλοιπες αντικαρκινικές αγωγές, από πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Η συχνότερη ήταν η διάρροια, η οποία καταγράφηκε στο 86% των ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό, ενώ στο 9% ήταν σοβαρή. Περίπου 6% διέκοψαν τη θεραπεία εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών.
Στις σημαντικές προειδοποιήσεις περιλαμβάνονται επίσης η μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων, προβλήματα στη λειτουργία του ήπατος, φλεγμονή των πνευμόνων και θρόμβοι αίματος.
Η νέα έγκριση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ανάπτυξης θεραπειών που προσαρμόζονται στα μοριακά χαρακτηριστικά κάθε όγκου.
Παράλληλα, ο FDA έχει εγκρίνει με επιταχυνόμενη διαδικασία και το camizestrant για διαφορετική κατηγορία ασθενών με προχωρημένο ή μεταστατικό HR-positive, HER2-negative καρκίνο και μετάλλαξη ESR1.
Η εξέλιξη των συγκεκριμένων θεραπειών δείχνει τον αυξανόμενο ρόλο των μοριακών εξετάσεων στην επιλογή της αγωγής, ιδιαίτερα όταν ένας όγκος παρουσιάζει αντοχή στις προηγούμενες θεραπείες.