Ένα κοσμικό γεγονός που συνέβη πριν από περίπου δύο χρόνια άφησε στη Σελήνη ένα εντυπωσιακό αποτύπωμα, το οποίο οι επιστήμονες κατάφεραν να εντοπίσουν αρκετούς μήνες αργότερα.
Πρόκειται για έναν κρατήρα διαμέτρου περίπου 222 μέτρων και βάθους 43 μέτρων, ο οποίος δημιουργήθηκε τον Μάιο του 2024 στην πλευρά της Σελήνης που είναι στραμμένη προς τη Γη.
Η πρόσκρουση ήταν τόσο ισχυρή ώστε μετακίνησε σεληνιακό υλικό σε απόσταση μεγαλύτερη των 100 χιλιομέτρων. Παρά το μέγεθος του φαινομένου, κανένα τηλεσκόπιο δεν κατέγραψε τη στιγμή της σύγκρουσης.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ένα θραύσμα αστεροειδούς ή κομήτη χτύπησε τη σεληνιακή επιφάνεια με τεράστια ταχύτητα, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο γνωστό σύγχρονο κρατήρα πρόσκρουσης στο Ηλιακό Σύστημα.
Εντοπίστηκε μέσα σε τεράστιο όγκο δεδομένων
Το ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η περιοχή είχε φωτογραφηθεί από το Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) της NASA λίγο μετά την πρόσκρουση.
Οι συγκεκριμένες εικόνες, ωστόσο, δεν αξιοποιήθηκαν αμέσως. Παρέμειναν ανάμεσα στα δεδομένα που συλλέγει συνεχώς το διαστημικό σκάφος και εντοπίστηκαν τελικά τον Αύγουστο του 2025.
Ακολούθησε σειρά νέων παρατηρήσεων, με τους επιστήμονες να επιβεβαιώνουν στις αρχές του 2026 ότι ο σχηματισμός ήταν αποτέλεσμα πρόσφατης πρόσκρουσης.
Ο κρατήρας ονομάστηκε προς τιμήν του Τόμας ΜακΓκέτσιν, πρώην διευθυντή του Σεληνιακού και Πλανητικού Ινστιτούτου στο Χιούστον.
Οι διαστάσεις του είναι περίπου τριπλάσιες από εκείνες του προηγούμενου γνωστού σύγχρονου κρατήρα αυτού του είδους, ο οποίος είχε εντοπιστεί από το LRO περίπου μία δεκαετία νωρίτερα.
Ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο
Το μέγεθος της πρόσκρουσης κάνει την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική για τη σεληνιακή επιστήμη.
Με βάση τις εκτιμήσεις των ερευνητών, ένα γεγονός αντίστοιχης κλίμακας αναμένεται να συμβαίνει κατά μέσο όρο περίπου μία φορά κάθε 132 χρόνια.
Αυτό δίνει στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να εξετάσουν τις συνέπειες μιας μεγάλης πρόσκρουσης σχεδόν αμέσως σε γεωλογικούς όρους.
Η σύγκρουση δεν δημιούργησε μόνο έναν βαθύ κρατήρα. Η ενέργειά της αναστάτωσε τον ρεγόλιθο, δηλαδή το λεπτό στρώμα σκόνης και θρυμματισμένων πετρωμάτων που καλύπτει τη Σελήνη, σε τεράστια έκταση.
Μία δεύτερη μελέτη εντόπισε επίσης γύρω από τον κρατήρα μια περιοχή χαμηλότερης θερμοκρασίας, περίπου επτά χιλιομέτρων σε διάμετρο. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η μεταβολή συνδέεται με τις αλλαγές που προκάλεσε η πρόσκρουση στα ανώτερα στρώματα του εδάφους.
Τι μπορεί να σημαίνει για τις μελλοντικές βάσεις
Τα νέα στοιχεία δεν αφορούν μόνο την κατανόηση της γεωλογικής ιστορίας της Σελήνης.
Καθώς προχωρούν τα σχέδια για μακροχρόνια ανθρώπινη παρουσία στον φυσικό δορυφόρο της Γης, οι επιστήμονες χρειάζεται να γνωρίζουν πόσο μακριά μπορεί να εκτοξευθεί υλικό μετά από μία μεγάλη σύγκρουση.
Η συγκεκριμένη πρόσκρουση προσφέρει δεδομένα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον σχεδιασμό μελλοντικών εγκαταστάσεων και στην προστασία αστροναυτών από πετρώματα και σκόνη που ενδέχεται να εκτοξευθούν σε μεγάλη απόσταση.
Παράλληλα, οι παρατηρήσεις του LRO ενισχύουν την εικόνα μιας Σελήνης που, παρά την εξαιρετικά αργή γεωλογική της δραστηριότητα σε σχέση με τη Γη, εξακολουθεί να αλλάζει συνεχώς από τις προσκρούσεις.
Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι το ανώτερο στρώμα του σεληνιακού εδάφους, πάχους περίπου δύο εκατοστών, μπορεί να ανανεώνεται από υλικό που μετακινείται εξαιτίας προσκρούσεων μέσα σε περίπου 80.000 χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι τα ίχνη των ανθρώπων που περπάτησαν στη Σελήνη κατά τις αποστολές Apollo δεν είναι αιώνια. Με το πέρασμα χιλιάδων ετών, οι συνεχείς προσκρούσεις θα ανακατεύουν τον ρεγόλιθο και τελικά θα καλύψουν τα σημάδια που άφησαν πίσω τους οι αστροναύτες.