Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης αμέσως μετά το ξύπνημα μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες για την κατάσταση του οργανισμού, καθώς η πίεση δεν παραμένει σταθερή κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Συνήθως είναι χαμηλότερη στη διάρκεια του ύπνου και αυξάνεται σταδιακά όταν το σώμα περνά από την κατάσταση ηρεμίας στην καθημερινή δραστηριότητα.
Η πρωινή άνοδος συνδέεται μεταξύ άλλων με τις φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές που συμβαίνουν όταν ξυπνάμε. Η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη αυξάνονται, ενώ η ενεργοποίηση του οργανισμού, η μεταβολή της κατανομής των υγρών και το στρες μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ένδειξη του πιεσόμετρου.
Ποιες τιμές θεωρούνται φυσιολογικές
Ως γενικός οδηγός, φυσιολογική θεωρείται αρτηριακή πίεση κάτω από 120/80 mmHg. Τιμές από 120 έως 129 mmHg για τη συστολική πίεση, με διαστολική κάτω από 80 mmHg, χαρακτηρίζονται αυξημένες.
Η υπέρταση διακρίνεται συνήθως σε διαφορετικά επίπεδα, ανάλογα με τις μετρήσεις:
- 130–139/80–89 mmHg: υπέρταση σταδίου 1
- 140/90 mmHg και πάνω: υπέρταση σταδίου 2
Οι μεμονωμένες μετρήσεις, ωστόσο, δεν αρκούν από μόνες τους για να οδηγήσουν σε συμπέρασμα. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η επαναλαμβανόμενη εικόνα σε σωστές συνθήκες μέτρησης.
Η ηλικία επηρεάζει τις τιμές
Η αρτηριακή πίεση τείνει να αυξάνεται με την ηλικία. Ενδεικτικά, οι μέσες πρωινές τιμές που αναφέρονται για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες παρουσιάζουν την εξής εικόνα:
| Ηλικία | Άνδρες | Γυναίκες |
|---|---|---|
| 20–29 | 118/70 | 114/69 |
| 30–39 | 122/75 | 117/72 |
| 40–49 | 129/80 | 125/78 |
| 50–59 | 134/83 | 131/81 |
| 60–69 | 142/85 | 138/83 |
| 70+ | 145/86 | 144/84 |
Οι συγκεκριμένες τιμές είναι ενδεικτικοί μέσοι όροι και όχι εξατομικευμένοι στόχοι για κάθε άνθρωπο.
Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή
Εάν οι πρωινές μετρήσεις στο σπίτι παραμένουν επανειλημμένα πάνω από 135/85 mmHg, είναι καλό να συζητηθούν με γιατρό, ιδιαίτερα όταν το μοτίβο εμφανίζεται για αρκετές ημέρες.
Η αυξημένη πίεση μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, μπορεί να συνοδεύεται από πονοκέφαλο, ζάλη ή διαταραχές στην όραση. Πόνος στο στήθος ή δύσπνοια χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Πώς να γίνεται σωστά η πρωινή μέτρηση
Για να έχει νόημα η σύγκριση των μετρήσεων, χρειάζεται να γίνονται όσο το δυνατόν πιο σταθερές συνθήκες.
Το πιεσόμετρο πρέπει να είναι έγκυρο και κατά προτίμηση να χρησιμοποιείται περιχειρίδα στον βραχίονα. Πριν από τη μέτρηση είναι χρήσιμο να προηγούνται περίπου πέντε λεπτά ηρεμίας, ενώ το σώμα πρέπει να βρίσκεται σε καθιστή θέση, με την πλάτη στηριγμένη και τα πόδια να πατούν στο πάτωμα.
Η μέτρηση μπορεί να γίνεται το πρωί, πριν από το πρωινό και πριν από τη λήψη φαρμάκων, εφόσον αυτό έχει συμφωνηθεί με τον γιατρό. Συνιστάται να πραγματοποιούνται δύο ή τρεις μετρήσεις με περίπου ένα λεπτό διαφορά και να καταγράφεται ο μέσος όρος.
Ένα ημερολόγιο με τις καθημερινές τιμές μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό να εντοπίσει εάν υπάρχει σταθερό μοτίβο.
Δεν είναι μόνο το πιεσόμετρο
Το σωματικό βάρος, η διατροφή, η κατανάλωση αλατιού, η ποιότητα του ύπνου, το στρες και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να επηρεάσουν την αρτηριακή πίεση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ύπνος, καθώς προβλήματα όπως η υπνική άπνοια μπορούν να συνδέονται με αυξημένη πίεση.
Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει επίσης να λαμβάνεται ακριβώς όπως έχει συνταγογραφηθεί. Η ώρα λήψης ενός φαρμάκου για την πίεση δεν πρέπει να αλλάζει αυθαίρετα με βάση μία ή δύο μετρήσεις.
Το σημαντικότερο είναι να αξιολογείται η συνολική εικόνα των μετρήσεων και όχι ένας μεμονωμένος αριθμός. Η συστηματική καταγραφή στο σπίτι, σε συνδυασμό με την ιατρική αξιολόγηση, μπορεί να δείξει εάν η πρωινή πίεση βρίσκεται πραγματικά εκτός των επιθυμητών ορίων.